Tijdens een van de familiedagen die in de afgelopen jaren door de Heijstek Familiestichting werd georganiseerd, is mij gevraagd iets te schrijven over mijn grootvader Teunis Heijstek. De feitelijke daarbij behorende data waren niet moeilijk te vinden, dit vond ik terug in het trouwboekje van mijn grootouders. Maar wat het leven hen gebracht heeft, liet zich moeilijker omschrijven.

Ik, Janneke Everaarts-Lankhaar, heb mijn grootouders maar kort gekend. Zij leefden in Werkendam, terwijl wij in Delft woonden. Dus zagen we elkaar niet zoveel. Er werd wel trouw gecorrespondeerd tussen mijn moeder en haar ouders. Zelfs zo frequent, dat als een brief een dag later kwam, de postbode informeerde of er toevallig iets aan de hand was.

 

Mijn grootvader werd op 28 december 1873 in De Werken en Sleeuwijk geboren en kreeg de naam Teunis. Hij was een zoon van Peter Heijstek (1838–1918) en Cornelia Schaddelee (1839–1910). Opa was het achtste kind in dit huwelijk, dat op 4 oktober 1862 in Werkendam was gesloten. Mijn grootvader huwde op 29 mei 1897 in De Werken en Sleeuwijk met Cornelia Geertruida van der Stelt, geboren 2 maart 1879. Zij was een dochter van Gerrit van der Stelt en Hendrika van Houwelingen. Volgens de huwelijksakten konden zowel Teunis als zijn ouders niet schrijven. Zij hebben de akte dus niet met een handtekening bekrachtigd.

Uit het huwelijk werden elf kinderen geboren. Zelf ben ik een dochter van hun elfde kind.:

 

1 Peter Cornelis Heijstek, geboren op 18 augustus 1897 in De Werken. Hij is overleden op 5 maart 1918 in Werkendam, 20 jaar oud.

2 Geertruida Mathilda Heijstek, geboren op 30 januari 1899 in De Werken en Sleeuwijk. Geertruida overleed op 1 januari 1971 in Loosduinen, 71 jaar oud. Zij trouwde 11 februari 1920 in Loosduinen met Lambertus Bernardus Haneveld. Lambertus was op 29 oktober 1897 geboren in ´s-Gravenhage als zoon van Lambertus Bernardus Haneveld en Antonetta Francina Elisabeth Spronk. Lambertus overleed op 13 augustus 1989 te ‘s-Gravenhage.

3 Gerrit Hendrik Heijstek, kwam op 25 augustus 1900 in De Werken ter wereld. Hij werd 78 jaar en overleed op 22 oktober 1978 in de Nieuwendijk. Gerrit trouwde 14 mei 1926 in Almkerk met Wilhelmina de Jong. Zij was in Almkerk geboren op de 15e  november 1900, dochter van Cornelis de Jong en Anna Dolislager. Op 21 februari 1996 stierf Wilhelmina op 95-jarige leeftijd in Nieuwendijk.

 

Als we de geboorteakte van Gerrit Hendrik nader beschouwen, valt het op dat de ambtenaar van de BS zijn naam als Gerrit Haendrik heeft geschreven.

Voor genealogen geldt dat de naam zoals die in een dergelijke akte is vastgelegd, geldig is en als zodanig van toepassing. In het trouwboekje van de familie lezen we de naam Gerrit Hendrik, dus zonder de toegevoegde letter “a” in de tweede naam. Vooralsnog gaan we uit dat hier sprake is van een verschrijving in de geboorteakte en houden we de naam volgens het trouwboekje aan.

 

redactie

 

 

4 Teunis Cornelis Heijstek, geboren op 14 juli 1902 in Werkendam en overleden op 26 juli 1914 te Werkendam. Hij werd slechts 12 jaar oud.

5 Cornelia Maaike Rosalina Heijstek, geboren op 16 november 1904 in Werkendam. Cornelia is overleden op 5 februari 1918 in Werkendam. Net als hij broertje werd zij met 13 jaar niet oud.

6 Hendrik Mathijs Heijstek, geboren op 4 december 1907 te Werkendam en overleed ook daar op 25 februari 1987. Hij was toen 79 jaar oud. Hendrik trouwde op 4 maart 1932 in Werkendam met Anna Maria den Haan. Anna was ook in Werkendam geboren op 14 oktober 1911, dochter van Bastiaan den Haan en Metta Catharina Biesheuvel. Anna overleed op 4 mei 2000 in Almkerk, 88 jaar oud.

7 Levenloos aangegeven kind van het vrouwelijk geslacht, geboren op 5 september 1910 te Werkendam.

8 Arie Mathijs Heijstek, geboren op 21 mei 1912 in Werkendam. Arie trouwde op 22 maart 1935 met de handschoen met Gijsje Maria van ´t Verlaat. Terwijl Gijsje in Hardinxveld haar jawoord gaf verbleef Arie op dat moment in het toenmalige Nederlands Indiё,. Gijsje was geboren op 21 februari 1912 in Hardinxveld, dochter van Jan van ´t Verlaat en Gijsje Paans. Arie overleed op 23 augustus 1987 te ’s-Gravenhage. Vier maanden daarvoor, op 25 april 1987, overleed zijn vrouw Gijsje, eveneens in Den Haag.

9Adriana Maria Heijstek, geboren op 4 juli 1914 in Werkendam. Adriana, overleden op 10 mei 1915 in Werkendam. Zij werd slechts 10 maanden oud.

10 Teunis Cornelis Heijstek, geboren op 10 juli 1916 in Werkendam. Teunis overleed op maandag 23 december 1968 in Werkendam, 52 jaar oud. Teunis trouwde op 27 januari 1940 in Almkerk met Cornelia van Burgel. Cornelia was in Almkerk geboren op 21 augustus 1920, dochter van Pieter van Burgel en Cornelia Braun. Cornelia overleed op 10 november 1978 in Werkendam, 58 jaar oud.

11 Cornelia Maaike Rosalina Heijstek, geboren op 27 juni 1918 in Werkendam. Cornelia trouwde met Gerrit Lankhaar op 3 april 1940 te Rijswijk (ZH). Gerrit is geboren op vrijdag 24 juli 1914 te Raamsdonk en overleed op 14 december 1983 te Delft. Cornelia Maaike Rosalina is overleden op zaterdag 13 februari 2010 in Delft.

 

Van Teunis weten we nu nog dat het een hardwerkende, rustige en bescheiden man was. Het opgroeien van zijn kroost heeft hij slechts deels van dichtbij kunnen volgen. In de huwelijksakte van Teunis en Cornelia staat dat hij het beroep arbeider uitoefende. Net als zijn vader en schoonvader. Al snel ging hij als griendwerker werken in de Biesbosch. Dat hield in dat hij de hele week van huis was, en pas op zaterdagavond weer bij zijn gezin kon zijn. In de zomers verhuurde hij zich als rijswerker. Dit werk bestond uit het maken van zinkstukken, die gebruikt werden om dammen en dijken op te werpen. Het beroep van rijswerker heeft hij vele jaren uitgeoefend.

 

Aan het tot stand komen van de Afsluitdijk heeft hij ook meegewerkt. Teunis was werkzaam aan de Friese kant, en gestationeerd in Kornwerderzand. De arbeiders leefden daar in grote barakken, waar men zowel eten kookte en konden slapen. Eén keer in de vier weken kwam hij naar huis. Hij arriveerde dan op vrijdagavond in Werkendam en vertrok maandagmorgen vroeg weer richting het noorden. Hij kwam dan “met de beurt”. Als je echter tussendoor naar huis kwam, was dat van zaterdagavond tot zondagavond. Dan kwam je ”op de pof”. Wat zoveel wilt zeggen voor eigen rekening, dus zelf betaald.

 

In de tijd dat hij veel van huis was, was het voor mijn oma geen makkelijke tijd. Met een opgroeiend gezin stond zij er vaak alleen voor. Ook tijdens de bevallingen van haar kinderen ondervond zij geen steun van haar man. Ik heb dat kunnen vaststellen aan de hand van de geboorteakten van de eerste vier kinderen waarin de ambtenaar der BS noteerde dat de vader afwezig was en de aangever tijdens de bevalling aanwezig waardoor hij bevoegd was geworden aangifte van geboorte te doen.

 

Mijn moeder werd in 1918 geboren, het is het jaar waarin  in Nederland de eerste mensen sterven aan de Spaanse griep. Ook het gezin Heijstek werd toen geteisterd. Zowel de vader van Teunis als zijn eerste zoon en zijn in 1904 geboren dochter overleefden deze ziekte niet. Dat er in Nederland binnen enkele maanden meer dan 27.000 mensen aan deze ziekte overleden was een schrale troost. Het gezin kende daardoor veel verdriet. Aan het einde van dat jaar leefden nog zes van de elf eerder geboren kinderen.

 

Toen ”Teuke” ouder werd en niet meer in loondienst werkzaam was, pachtte hij een moestuin. Daarop verbouwde hij groenten en aardappelen voor eigen gebruik. Ook hield hij er een geitje, waarvan de stadse kleinkinderen niet erg gecharmeerd waren omdat geitenmelk anders smaakte dan de melk die ze gewend waren.

Drie van hun kinderen Verder woonden nog in de buurt, zodat Teunis en Cornelia, mede door de kleinkinderen die ondertussen geboren waren, nog midden in het leven bleven stonden.

 

Teuke en Kneel woonden jaren aan de Keetjes (Werkensedijk). Daar hebben ze hun 55-jarig huwelijksfeest ook mogen vieren. Bij zulke gebeurtenissen logeerden wij aan de Keetjes. Het huisje was niet groot, maar voor kleine kinderen uit de stad een waar sprookjeshuis. We sliepen dan op het zoldertje, waar we met een laddertje en via een klein deurtje kwamen. Of, en dat was een grote luxe, mochten we slapen in de bedstee in de voorkamer.

 

In februari 1953 werd ook Werkendam getroffen door de Watersnoodramp. Het water kwam zo snel, dat Teunis te laat was om zijn gehele voedselvoorraad in veiligheid te brengen. Op drie manden aardappelen na, was het hem gelukt zijn kelder leeg te halen. Toen het water kniehoog stond zijn Teunis en Cornelia overgebracht naar het huis van hun zoon.

 

Na een kort ziekbed stierf Teunis Heijstek op 20 augustus 1956 op 82-jarige leeftijd in Werkendam. Zijn vrouw Cornelia van der Stelt overleed negen jaar later op 29 september 1965 in Rotterdam. Zij was toen 86 jaar oud.