Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

893710
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
608
582
1190
435105
3387
17901
893710

Your IP: 35.173.48.53
2020-07-06 20:10

Willem Heijstek met zijn familie naar Salt Lake City, deel 1

  

Op dit weblog van onze Heijstek Familiestichting kon U op 1 april 2016 een artikel lezen met als titel: “Van Nieuwlichter tot Mormoon”, op 25 oktober 2019 een artikel: “Van Zwijndrecht naar Salt Lake City”. In beide verhalen was de hoofdpersoon de op 29 december 1799 in Middelburg geboren en op 5 januari 1800 gedoopte Willem Heijstek, zoon van Jacobus Willem Heijstek en Maatje Mieras. Op 12 oktober 1826 trouwde hij in Middelburg met Catharina van Dijk, geboren in Dinteloord op 5 oktober 1805 en daar een dag later gedoopt. Uit dit huwelijk werden tien kinderen geboren, waarvan er zes op jonge leeftijd zijn overleden.

 

Veel nieuwe informatie

Men zou verwachten dat met genoemde twee artikelen alles over Willem en zijn familie wel zou zijn verteld, maar niets is minder waar. Deels door toeval, deels door enig speurwerk konden we kennisnemen van een aantal bijzondere herinneringen en kregen we zelfs Willems biografie onder ogen. Uitermate verrassend was het om vast te stellen dat enige Amerikaanse nakomelingen van Willem zeer geïnteresseerd waren in de geschiedenis van hun voorvader. Zij deden dit door gedegen onderzoek, soms tot in Nederland toe en publiceerden hun verhalen. Eén van de auteurs was Kimball Stewart Erdman, een achter-achterkleinzoon van Willem Heijstek. Al in april 1958 was hij bezig met het uitzoeken van de Heijstek-stamboom en schakelde hiervoor ene Cannegieter uit Haarlem in. De resultaten van toen hebben ook wij kunnen inzien. De zin waarmee hij daarna zijn herinneringen inleidde was veelzeggend:

Van al onze voorouders is het verhaal van Willem Heijstek het meest ongebruikelijke. Over hem is meer geschreven dan over alle anderen tezamen. Sinds hij een vooraanstaand lid was van een unieke Nederlandse religieuze beweging is er een aanzienlijke hoeveelheid vermeldingen over hem te vinden in de literatuur van die periode.”

Met name Kimball Stewart Erdman besteedde ruim aandacht aan het ontstaan en het werk van de Zwijndrechtse Nieuwlichters, hetgeen ook in ons artikel van 2016 uitgebreid aan de orde kwam. Zijn verslag van de lange reis van Rotterdam naar Salt Lake City bevatte echter nieuwe bijzonderheden, terwijl het leven van Willem en zijn familie in Salt Lake City toch wel heel anders bleek te zijn verlopen dan eerder werd aangenomen. Reden genoeg dus om nog weer een keer aandacht aan Willem te besteden en onze eerdere verhalen hiermee aan te vullen. We hebben Erdman en de anderen hierbij diverse malen geciteerd waarbij hun teksten uit het Engels werden vertaald.

 

Willem bij de nationale militie

Vijf jaar maar liefst heeft Willem moeten dienen bij de nationale militie, in zijn geval bij de 2e afdeling infanterie. Het is dat we, via publicaties van zijn nazaten in de Verenigde Staten, zeer kortgeleden zowaar de beschikking kregen over een foto van hem (zie bij de inleiding), anders hadden we het moeten doen met bijgaand certificaat.   In die tijd, zo rond 1820, had men een toch wel bijzonder nauwgezette administratie en waarmee een goed beeld ontstond hoe hij eruit moet hebben gezien. Bij zijn huwelijk in 1826 moest hij onder andere een verklaring overleggen dat hij zijn dienstplicht had vervuld en nu, haast tweehonderd jaar later, was deze verklaring eenvoudig te vinden en kregen we een prachtig signalement van hem. Hij was ongeveer 1.63 meter lang, had een smal aangezicht en een hoog voorhoofd, blauwe ogen, kleine neus en mond, een ronde kin, blond haar en wenkbrauwen en geen bijzondere uiterlijke kenmerken. Wat vindt U? Zijn deze kenmerken terug te vinden op de foto die een aantal jaren later werd gemaakt. Een goede tekenaar zou aan de hand van deze gegevens ook een prachtige compositietekening van Willem kunnen maken. Wie??

 

Even terugblikken

In 1830 trad Willem toe tot de Zwijndrechtse Nieuwlichters, een geloofsgemeenschap. Door zijn persoonlijk overwicht was hij van meet af aan de contactpersoon en invloedrijk raadgever die geboeid was door het spiritisme en de reïncarnatiegedachte. Hij was didactisch onderlegd en verwoordde de leer van de broederschap in het boek “De Ware Leer der Zaligheid”. De activiteiten van de Nieuwlichters werden beschreven in het artikel van april 2016, van de zwavelstokjes tot de chocolade. Van beroep was Willem schoenmaker, maar met de bijnaam Ruilebuik (door Erdman in het Engels “barter belly” genoemd) was hij ook schipper. Zijn zoon Willem hierover in 1904: “Vader was schipper en verkocht de artikelen die in Zwijndrecht werden gemaakt, hoofdzakelijk chocolade. Maar zij verkochten meer dan dat. Tegelijkertijd waren zij allen, mannen en vrouwen, missionarissen en priesters. Hij hield dit vol tot het moment dat wij allen naar Amerika gingen.” Woorden van eenzelfde strekking waren ook in Willems biografie te lezen waarbij het Nederlandse landschap als volgt werd beschreven: “Er zijn overal in Nederland rivieren en kanalen en zo was varen dus een heel goede mogelijkheid om handel te drijven”.

 

Met de ligging van Werkendam ten opzichte van de Rijn had men wat meer moeite zoals blijkt uit dit handgeschreven verhaal: “Here in Werkendam he operated a store, still travelled by boat up and down this vicinity of the Rhine.” Bij dit artikeltje waren twee foto’s geplaatst, het onderschrift bij één ervan is voor ons, die de omgeving van Werkendam kennen, best wel humoristisch: “WERKENDAM ON THE RHINE DYKE’.

 

Eveneens in 1830 werd in de Verenigde Staten een kerkgenootschap opgericht onder de naam De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, bij velen wellicht beter bekend als de kerk van de Mormonen. Zij stuurden zendelingen de wereld in en in 1863 was Willem met een aantal familieleden aanwezig bij een bijeenkomst in Nederland. Hij vond dat veel van de leerstellingen overeenkwamen met zijn gedachten. Erdman schreef hierover: “Op 1 november 1863 werd Willem Heijstek gedoopt en aangenomen als lid van de kerk. Zijn zoon Willem werd dezelfde dag gedoopt evenals zijn dochter Susanna en haar man Jacob Willem Cannegieter en ook oudere dochter Geertje Heijstek en haar man Aart Kuijk. Er is geen vermelding gevonden dat Willems vrouw Catharina van Dijk werd gedoopt.” Waar Erdman dus betwist of Catharina al of niet tot Mormoon werd gedoopt, is een achter-achterkleindochter van Jacobus Willem Cannegieter hierover stellig in haar geschreven herinneringen: Catharina is volgens haar wel degelijk tegelijkertijd gedoopt.

 

Van de nieuwe bekeerlingen werd verwacht dat zij, niet al te lang na hun doop, zouden emigreren naar Amerika en zich vestigen in hun “Zion”, gelegen in de Amerikaanse Rocky Mountains. Het besluit om deze reis te maken was zwaar voor Willem, in latere brieven van Willems schoonzonen Cannegieter en Kuijk: “Vader Heijstek was het hoofd oftewel de leider van hetgeen was overgebleven van de broederschap. Medeoprichter Mets probeerde hem te overtuigen de reis te maken. Hij deed dit vooral door te herhalen dat het Mormonisme zoals het in Amerika werd beleefd, welhaast hetzelfde geloof was als dat van de Nieuwlichters. Hij fantaseerde veel over het indrukwekkende van het Mormonisme en vooral over de rechten die de bevolking daar had en stelde dat men zich daar zeer op het gemak zou voelen, zeker in een tijd van vervolging in Holland. Toen Vader eenmaal had besloten te gaan volgde de rest eveneens. “

 

Wordt vervolgd

 

Lees ook:

Van Nieuwlichter tot Mormoon

 

Van Zwijndrecht naar Salt Lake City

 

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen