Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

893678
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
576
582
1158
435105
3355
17901
893678

Your IP: 35.173.48.53
2020-07-06 19:33

Kinderen Heijstek op Armenschool

 

 

Armoede was gemeengoed, rijkdom een bijzonderheid. Voor Abraham Heijstek was dat niet anders. Het viel niet te ontkennen. Hij had grote moeite het hoofd boven water te houden en zijn gezin te bieden wat hij wenste. De diaconie bracht uitkomst.

Noord-Beveland en Walcheren met Colijnsplaat, Kleverskerke, Arnemuiden en Middelburg

 

Abraham was het vijfde kind van Willem Janse Heijstek en Cornelia Heijman. Veel over het ouderlijk gezin is niet te achterhalen. Althans niet meer dan dat de eerstgeboren dochter Catalijna (*1730) slechts vijf jaar oud is geworden en de eerstgeboren zoon Jan (*1731) elf jaar oud werd. Een in 1743 geboren zoon die ook Jan werd genoemd bereikte de voor die tijd ongetwijfeld mooie leeftijd van 73 jaar. Van alle andere kinderen is geen datum van overlijden bekend. Wel dat zij op Colijnsplaat zijn geboren. Of de kinderen lessen op een school hebben gevolgd is ook net bekend, maar de kansen daarop klein zijn geweest.

 

Van Noord-Beveland naar Walcheren

Abraham Heijstek die op de 13e april 1738 werd geboren was niet een van de jong overleden kinderen. Hij bereikte wel de leeftijd om een gezin te stichten. Het kan zijn dat Abraham Noord Beveland verliet om aan de overzijde van het Veerse Gat als arbeider werk te vinden, maar ook dat hij voor de liefde was overgevaren. Feit is dat hij op het eiland Walcheren op 25 september 1763 in Arnemuiden trouwde met de jong weduwe geworden Janna Meerman. Kleverskerke is een dorp dat in de 18e eeuw niet groot zal zijn geweest. Ook nu is het een van de kleinste dorpen in Zeeland. De huizen daar zijn voornamelijk rondom de Hervormde Kerk gebouwd.

                              Ondertrouw- en Trouwregistratie

 

Nagenoeg een jaar na hun huwelijk beviel Janna van dochter Cornelia (1764-1830). Zij was het eerste van de vier kinderen. In de jaren daaropvolgend werd het gezin uitgebreid met Geertruijda (1768-1820), Maria Wilhelmijna (1772-1845) en Jacobus Willem (1774-1821). Allen werden in Arnemuiden geboren.

 

Als arbeider werkte Abraham op het veld. Aanvankelijk was Zeeland een soeverein gewest met Middelburg, Vlissingen en Zierikzee als bloeiende handelssteden. Maar in de tijd dat Abraham daar leefde en werkte veranderde het in een marginaal gewest waar landbouw de boventoon ging voeren. Veelal was er sprake van seizoensarbeid wat verklaart dat het geen rijkdom met zich meebracht. Een veronderstelling dat Schraalhans bij het gezin Heijstek - Meerman de keukenmeester was, zal niet ver bezijden de waarheid zijn. Plaatselijke diaconieën hielden zich bezig met de zorg voor de armen. Ook het gezin Heijstek werd door de diaconie ondersteund. Wat inhield dat de kinderen de gelegenheid werd geboden naar een school te gaan.

 

Naai- en kinderschool of Breischool

Het Middelburgse stadsbestuur had oog voor de noden van de armen in de gemeenschap. In overleg met de diaconie werd op 14 december 1758 aan de Oude Kerkstraat voor kinderen uit behoeftige gezinnen een Linnen Naai- en Kinderschool geopend. In de volksmond werd het de Armenschool genoemd. Kinderen tot de leeftijd van tien jaar werden op de zogenoemde Kinderschool geplaatst.

 

De naaischool was bestemd voor meisjes in de leeftijd van 10 tot 15 jaar. De naam van de school maakt duidelijk wat daar werd geleerd. Dag in dag uit leerden ze kleding te naaien of te verstellen. Drie jaar na de oprichting kregen de leerlingen les van een schoolmeester waarvan ze het lezen en schrijven konden leren.

 

 

De oudere meisjes leerden ook breien. Vanaf ongeveer 1778 verviel de naam Kinderschool en werd het de Breischool. In die tijd waren het ook jongens die kousen leerden breien.

 

Hoewel de scholen bezocht werden door kinderen van verschillende gezindten, hadden allen tijdens het godsdienstig onderwijs te luisteren naar de gereformeerde leer. Als de kinderen zestien jaar oud werden, werden ze formeel ontslagen van de school om elders aan het werk te gaan. Jongens kwamen meestal op het land te werken, meisjes probeerden een aanstelling als naaister of in de huishouding te krijgen. Met name voor de meisjes die daar niet in slaagden was de toekomst allesbehalve rooskleurig. Zij kwamen doelloos langs de straat te lopen of gaven zich over aan ontucht.

 

Naaiwinkel

Voor de oudere kinderen was het volgen van de lessen niet zo vrijblijvend. De school maakte kosten. Daarom werd er aan de school een diaconie-naaiwinkel verbonden waar meisjes hemden voor de diaconie maakten of kapotte kleding repareerden door bijvoorbeeld gaten daarin te stoppen.

 

Cornelia, Geertruid en Maria naar school

In overleg met de ouders werden op vijf december 1774 twee Heijstek kinderen bij de Middelburgse “Stads Arm Linne Naaij & Kinder of Breijschool” ingeschreven. Het waren de 10-jarige Cornelia en haar 6-jaar oude zusje Geertruijd. Een half jaar later, op 12 juni 1775 werd ook de driejarige Maria ingeschreven. De naam van het jongste kind (Jacobus Willem) is niet in het register aangetroffen.

 

Achter de namen van de drie kinderen zijn geen aantekeningen aangetroffen dat zij de school voortijdig hebben verlaten. Hetgeen in kan houden dat zij tot aan de opheffing van de school op 1 november 1779 aan de lessen hebben deelgenomen.

                       Inschrijving Heijstek kinderen

 

 

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen