Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

648404
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
89
429
2977
187315
10622
17213
648404

Your IP: 3.90.12.112
2019-04-20 04:12

Bergeijk, een familiereis door het verleden, deel 1

 

Een ontdekkingstocht door de Kempen

Wat hebben Lodewijk Heijstek, Marie Heijstex, Huijbrecht Heijsteck, Maria Willem Heijsteckx, Maijken Hendrick Heistecx, Willem Heijstecks, Huijbrecht Willem Heijstecx, Leijsken Heijstecx, Pieter Dircx Heijstax, Laureys Aert Heysteck, Willem Henrik Heisteks

en Wilhelmus Dierk Heijsteckx met elkaar gemeen? Het zijn personen waarvan de namen voorkomen in eeuwenoude Bergeijkse Cijnsboeken en Schepenbankprotocollen die gelukkig voor het nageslacht bewaard zijn gebleven, respectievelijk voorkomen in andere documenten waaruit kan worden opgemaakt dat ook zij in de Kempen hebben gewoond. De Kempen was in die tijd een onderdeel van het toenmalige hertogdom Brabant en deels ook van het voormalige graafschap Loon (later het prinsbisdom Luik, nu provincie Belgisch Limburg).

Opmerkelijk zijn de verschillende spellingen van de Heijstek familienaam. Van de eerstgenoemde Lodewijk Heijstek weten we dat hij op enig moment vanuit Bergeijk naar Uitwijk is getrokken. Hij wordt vooralsnog beschouwd als de stamvader van de Heijstek familie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bergeijk

Het gebied waarin het hedendaagse Bergeijk ligt is al sinds de tijd van de Rendierjagers (14.000 – 8.000 v. Chr.) bewoond. Vele archeologische vondsten zijn daar getuigen van.

In Luikse archieven zijn aanwijzingen gevonden dat Bergeijk in de Middeleeuwen mogelijk een kerkelijke immuniteit was van de bisschoppen van Luik. Immuniteit wil hier zeggen dat de rechtspraak in handen was van de kerk van Bergeijk; niet de parochiekerk zelf, maar de bisschop van Luik als eigenaar van deze kerk. De bisschop was zelf in die tijd ook een wereldheer. Wat betekent dat hij sterke mannen in dienst had die vonnissen konden uitvoeren.

 

De oudste vermelding van het dorp is uit 1137, toen de naam voorkwam in de goederenlijst van de Sint-Jacobsabdij te Luik. De plaatsnaam werd toen geschreven als Echa. Later schreef men “het Eik” of “Eikelberge”. Pas in de 16e eeuw was het gebruikelijk om de locatie als Bergeijk te schrijven. De huidige naam, ontwikkeld uit Eik en Eikelberg, betekent hooggelegen zanderig perceel bij eikebos. Het 15de-eeuwse schependomszegel bevat de afbeelding van een eik op een bergje. In die tijd was het geen onbelangrijke gemeenschap. In 1331 verleende hertog Jan III van Brabant gemeenterechten aan de inwoners van Bergeijk en Westerhoven. Dit hield in dat zij van de woeste gronden gebruik konden maken. Dit recht werd in 1544 bevestigd door keizer Karel V.

 

De eerste landbouwers in de streek bouwden een pover bestaan op, gaandeweg leidend tot een heide-economie met kleine landbouwkernen van boerderijen en akker/graslandcomplexen met grotere dorpen/steden, die vooral marktplaatsen waren voor de wolproductie van Antwerpen, Mechelen, Lier, Weert, ’s Hertogenbosch, enz.

Thans zouden we schrijven dat Bergeijk tegen België aan ligt, echter in de tijd dat genoemde voorouders leefden, was er geen sprake van België of van de Noordelijke Nederlanden. De grenspalen die de scheiding (na de Belgische onafhankelijkheid van 1830) tussen beide landen markeren staan er nog maar sedert 1843! Deze scheiding was een neembare barrière die door smokkelaars genomen werd om zo buiten het zicht van de overheid wat extra’s te verdienen. Of Heijstekken zich met deze (on)deugden bezighielden is niet bekend geworden.

 

 

 

 

De natuur

Tot ongeveer een eeuw geleden vormden de beekdalen in de Kempen een vrij gesloten coulissenlandschap. De hoger gelegen gronden bestonden voor een groot deel uit akkers en heidevelden. Over de uitgestrekte heidevelden konden de bewoners kilometers ver kijken en zagen zo met enig geluk kerktorens van de aanliggende dorpjes, handig om zich te kunnen oriënteren. De agrarische gemeenschap die zich aldaar ontwikkelde werd de speelbal van grondpolitiek tussen de bisschop van Luik, de aartsbisschop van Keulen en plaatselijke heren van Herlaer, de graven van Loon alsmede van de Abdij van Thorn.

  

Oorkonden

In vijf niet onbelangrijke oorkonden uit de jaren 1285, 1323, 1326, 1331 en 1451 wordt de plaatsnaam genoemd waar onze Heijstek voorouders.

 

In 1285 sluit de hertog van Brabant een akkoord met de graaf van Loon over de rechtspraak in enkele grensplaatsen, waaronder Eykelberghe (Bergeijk). 

 

In 1323 draagt graaf Arnold het graafschap Loon over aan zijn zoon, waarbij hij een lijfrente voor zichzelf behoudt van renten en erfgoederen van een veertigtal dorpen, waaronder Eyckelberghe. Het graafschap Loon was ongeveer de huidige provincie Limburg in België en de Haspengouw met Maaseik, Tongeren, Hasselt en Sint Truiden als belangrijkste steden. 

 

In 1326 laat een notaris aan de bisschopszetel van Reims de pastoor beloven dat hij zijn handen zal afhouden van alle tienden die de abdij van Tongerlo en het klooster van Postel hebben in zijn parochie van Eyckelberghe (Bergeijk), onder andere de tienden van Eyke. De tiende is het tiende deel van de opbrengst van het land dat moest worden opgebracht voor de kerk. 

 

In 1331 krijgen de Bergeijkenaren ('hominibus nostris villarum nostrarum de Eyck et de Westerhoven'), het gebruiksrecht van hun gemeint van de hertog van Brabant.

 

In 1451 erkent de ambtman van Luik dat hij bij Bergeijk onterecht een kar beladen met Engels laken in beslag heeft laten nemen. De kar met Engels laken was waarschijnlijk op weg van de jaarmarkt te Antwerpen, waar hij was ingevoerd, naar steden in Duitsland, zoals Keulen. De Engelsen, die hiervoor alleen wol importeerden, waren nu concurrenten geworden van Vlaanderen met eindproducten zoals laken.

 

 

 

Wordt vervolgd

Lees ook: Bergeijk, een familiereis door het verleden, deel 2

 

 

Reacties   

0 #3 Marie Hattingh 02-04-2019 15:29
Wat 'n geweldige werk het julle (jy) gedoen om ierdie stuk na te vors en openbaar te maak aan mense soos ek. Dit is voorwaar baie interresant en kan nie wag vir die volgende gedeelte nie. Baie, baie dankie.
Citeer | Melden aan beheerder
0 #2 Tes Rogers 29-03-2019 19:31
Baie interessant, dankie vir die navorsing!
Citeer | Melden aan beheerder
+1 #1 Truus de Wit Heistek 29-03-2019 15:16
Wat een geschiedenis gesproken. Heel interessant, ik kijk uit naar het vervolg.

Groetjes. Truus.
Citeer | Melden aan beheerder

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen