Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

514869
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
184
670
2096
55451
17305
3437
514869

Your IP: 54.225.59.14
2018-09-26 02:51

A.L. Heijstek en de Warmoesgracht

 

Een kenmerk van een genealoog is dat hij of zij behept is met een gezonde hoeveelheid nieuwsgierigheid. Wij, onderzoekers van de Heijstek-stamboom, spreken dat niet tegen en voelen ons er ook niet door gehinderd.

In publicaties over de Amsterdamse notaris Antonie Lodewijk Heijstek is geregeld zijn kantooradres aangehaald. Hij woonde ondermeer aan de hoofdstedelijke Warmoesgracht. Vanwege onze nieuwsgierigheid vragen we ons af of daar nog iets van is terug te vinden?

 

 

Op het stratenplan van Amsterdam komt de Warmoesgracht niet meer voor. Waar is deze gebleven? Bestaan de oorspronkelijke huizen nog?

 

Amsterdam gaat veranderen

Aan het einde van de 19e eeuw werden steden als Parijs, Wenen, Londen en Turijnaangepast aan een toenemende verkeersdrukte. Rijtuigen, paard en wagens, sleperswagens vroegen om meer ruimte. Stoomauto’s werden al in de 17e eeuw gebouwd en na 1800 op grote schaal gebruikt. Op verschillende plaatsen werden automobielen met een verbrandingsmotor ontwikkeld.  De Waalse Belg Etienne Lenoir bouwde in 1862 zijn eerste auto, de Duitser Otto kwam in 1878 met een viertaktmotor en Gottlieb Benz volgde in 1885. Ook waren zij bouwers van motorfietsen. Zij zouden later in de smalle straten komen te rijden. Stegen en smalle grachten voldeden niet meer.

 

Lettende op deze ontwikkelingen en om niet achter te blijven bij de voornoemde steden, ontwikkelde Amsterdam een stedenbouwkundig plan. Vanaf de rand van de stad wilden men met brede straten uitkomen op de Dam dat als een spin in een web van verkeerswegen diende te liggen. Dat de structuur van de grachtengordel daardoor verstoord zou moeten worden nam men als lief.

 

A.L. Heijstek koopt pand nr. 5

Tijdens een publieke veiling op 30 juli 1804, koopt Antonie Lodewijk Heijstek een statig huis met erf gelegen aan de noordzijde van de Warmoesgracht met huisnummer 5. Hij betaalde f 8300,00. Tot aan zijn overlijden blijft deze woning in het bezit van notaris Heijstek. Deze korte gracht die een verbinding was tussen het Singel en de Herengracht, werd ook toen al gezien als een van de mooiste van de stad. Volgens sommigen zelfs fraaier dan de Regulieursgracht.

 

 

 

 

Antonie Lodewijk, die overlijdt in het jaar 1837 heeft de “nieuwbouwplannen” van de stad Amsterdam dus niet meegekregen. De stad vernieuwde met alle gevolgen van dien. Huizen moesten worden afgebroken, stegen verbreed en de Jordaangracht gedempt. Dat lot was ook de Warmoesgracht beschoren. In 1894 begonnen de werkzaamheden met de demping van deze korte gracht. De nieuwe verbindingsweg die zo ontstond werd de huidige Raadhuisstraat. Dankzij tekenaars en fotografen als  Bernard Turner,  Pieter Oosterhuis, Gaston Braun en Jacob Olie kunnen we ons nu nog een beeld vormen hoe het er in die tijd heeft uitgezien.

Na de demping van de Warmoesgracht kwam daar een paardentram te rijden. Ondanks dat er ruimte genoeg was om de nieuwe weg aan te leggen, is de zuidzijde van de Warmoesgracht in de periode van 1894 tot 1910 vrijwel geheel vervangen door nieuwbouw.

 

 

Huisnummers

Notaris Heijstek woonde aan de noordzijde van de oorspronkelijke gracht. Het pand waar hij toen echter woonde zou er nog moeten staan. Dat Warmoesgracht nr. 5 hetzelfde pand is als thans de Raadhuisstraat nr. 5 is zeer onwaarschijnlijk.

In het jaar 1796 werden huizen in Amsterdam voorzien van een nummer. Daaraan voorafgaande hadden huizen veelal een naam of gevelsteen. Vanaf het genoemde jaar werden nummers op de panden geschilderd. Vanwege te innen belastingen kregen huizen ook een verpondingsnummer dat ook op het pand werd geschilderd. In de volksmond sprak men over grootnummer [verponding} en kleinnummer [huisnummer]. De nummers werden vaak door elkaar gebruikt wat het allesbehalve overzichtelijk maakte. Zeker als men beseft dat in dezelfde periode de stad in buurten werd verdeeld waarbij iedere buurt zijn eigen letter kreeg: van A t/m Z en vervolgens AA t/m ZZ. Binnen iedere buurt werd opnieuw begonnen met de nummering, waarbij de ene kant van de straat even opliep, terwijl de overkant oneven afliep.

De verwarring was compleet, helemaal toen het verboden werd het klein- en grootnummer nog op de gevels te schilderen. Het oorspronkelijke systeem was niet perfect, maar gewenning maakte het bruikbaar.

In 1875 vond de laatste stadsbrede omnummering plaats. Iedere straat kreeg nu zijn eigen nummering, die aan de rechterzijde even en aan de linkerzijde oneven loopt.

Van de woning van notaris Heijstek is alleen bekend dat hij aan de noordzijde van de gracht woonde met huisnummer 5.

 

Een verkenning in de stad Amsterdam toont aan dat alle panden die oorspronkelijk de noordzijde van de Warmoesgracht vormden, nog steeds bestaan. De te beantwoorden vraag is om welk pand gaat het.

 

Door gegevens uit een “Omnummeringstabel” [Archief van de gemeente Amsterdam] te combineren met gedigitaliseerde kadaster kaarten [Hisgis] uit 1832, is vastgesteld dat het huidige pand aan de Raadhuisstraat nr 16 twee eeuwen terug de woning is geweest van notaris Antonie Lodewijk Heijstek. De mooie natuurstenen trap met een bordes naar de ingang van de woning is in de loop der tijd afgebroken. Nu is er geen notaris kantoor meer gevestigd maar is het een winkel waar feestartikelen en bijvoorbeeld vuurwerk kan worden gekocht. Niets herinnert meer aan A.L. Heijstek, de notaris waaraan we ons fraaie familiewapen te danken hebben.

 

 

 

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen