Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

574649
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
96
927
1650
115922
5495
23692
574649

Your IP: 52.91.90.122
2018-12-11 17:19

Uitwijk, waar Heijstek’s voetafdrukken liggen

 

In eerdere publicaties heeft u kunnen lezen dat de naam Heijstek, met nogal wat verschillende schrijfwijzen reeds in de veertiende en vijftiende eeuw voorkwam in plaatsjes met namen als Budel, Hapert en Bergeijk. We weten nu dat onze stamvader Lodewijk uit Bergeijk naar het dorp Uitwijk in het Land van Altena is getrokken.

In oude rechterlijke en notariële archieven van Budel is een Heijstek aangetroffen die ooit een bootverbinding onderhield tussen Waspik en Labbegat. Maar ook in grote steden van Noord-Brabant is de naam opgedoken. Zo blijkt dat op 17 juni 1590 ene Petrus Heijsteck in Breda peter was bij een doopplechtigheid. Daar deze naam niet voorkomt in ons genealogisch bestand, zijn wij wel zeer nieuwsgierig wie deze Petrus was en vooral waar hij vandaan kwam. Het grootste deel van onze stamboom gaat nu nog terug tot zo ongeveer 1570, als Lodewijk in Uitwijk woont. Uit de periode ervoor weten we inmiddels veel namen en data, echter de aansluiting bij Lodewijk is nog niet helemaal gevonden.

 

Uitwijk

Dus, zolang we de familiegeschiedenis van vóór 1570 en dus naar alle waarschijnlijkheid in Bergeyk niet exact kennen, blijft Uitwijk voor velen van ons de plaats van onze roots. In dit dorp heeft de Heijstek Familiestichting in het jaar 2002 een familiedag georganiseerd waar zeer veel naamgenoten aan hebben deelgenomen. Ook nu nog komen geregeld naamgenoten, uit binnen- en buitenland het nog steeds kleine dorp bekijken. Ook zij vinden het een bijzonder mooi dorpje. Inderdaad dorpje, want er wonen minder dan 300 personen.

 

 

Hoe klein ook, er zijn diverse publicaties die ons een beeld geven van het Uitwijk van vroeger en nu, zoals het van veel oude foto’s voorziene boekje: “Ik kom van Uitwijk en ik weet van niks“, in 1977 verschenen van de hand van Mink van Rijsdijk. Ook het boek “Land van Heusden en Altena“ en het in de negentiende eeuw uitgegeven aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa geven ons voldoende stof Uitwijk nader te belichten. Hoewel we dus weten dat de Heijstek-geschiedenis niet begint inUitwijk, hebben velen van ons bij deze plaats “het verre-opa-gevoel“ en dat laat zich niet verdrijven.

 

De vroegste geschiedenis

Romeinse aardewerkvondsten uit de tweede eeuw na Christus toonden aan dat de bewoning van Uitwijk al vroeg een aanvang nam. Het is niet zeker of er ook na de Romeinse periode, die duurde tot ongeveer het midden van de derde eeuw, van bewoning sprake was. Daarvoor waren de vondsten te gering in aantal en de datering ervan te onzeker. Met enig voorbehoud kan echter worden aangenomen dat de hoge en daardoor gunstige ligging een bewoning na de Romeinse tijd aantrekkelijk maakte. Het voorkomen van namen met Ing en Eng langs het riviertje de Alm kan duiden op een Merovingische nederzetting. Is er dus geen zekerheid voor een bewoning na de Romeinse tijd, anders ligt dat voor de achtste eeuw en daarna. Talrijke aardewerkvondsten leverden het bewijs dat tussen 700 en 800 na Christus de grondslag werd gelegd voor de nederzetting Uitwijk, niet in de huidige vorm maar meer uitgestrekt op de oeverwal langs de Alm. Het boek over het Land van Heusden en Altena vermeldt: “reeds in 800 wordt in geschriften van het Bisdom te Utrecht over Uitwijk gesproken. Het dorpje ligt hoog op een zanddonk aan de oever van de Alm. Het kerkje werd in 1100 gebouwd en de toren kwam in 1265 gereed“. Op die oeverwal ligt ook de Uitwijkse heuvel waar in de twaalfde eeuw vermoedelijk het kasteel van de Heren van Uitwijk stond. Hierbij kan nog worden opgemerkt dat in een oorkonde van 7 april 1311 Arnoud van Uitwijk genoemd wordt als Heer van het nabijgelegen Waardhuizen.

 

In kerkelijke oorkonden werd verder melding gemaakt van Uitwijk als bezitting van het Kapittel van Oudmunster van de St. Salvatorkerk in Utrecht, het adviescollege van de bisschop van Utrecht met aan het hoofd een proost. Op 29 januari 1228 bevestigt Paus Gregorius IX dat het Kapittel in bezit is van hoven en tienden te Uitwijk. In 1241 dwingt het Kapittel een nieuw gekozen proost, met de voor ons geslacht zo bekende naam Lodewijk, de belofte af dat hij op geen enkele wijze inbreuk zal maken op de schenking van tienden, behorend bij de kerk van Uitwijk. De kerk in Uitwijk was aanvankelijk een Rooms-Katholieke kerk, eerst na de Reformatie werd Cornelis Fransz. Polletz. van het Stigt in 1607 benoemd als eerste predikant van de toen hervormde gemeente in Uitwijk.

 

De negentiende eeuw

Een indruk van Uitwijk in die tijd verkrijgt men door het citeren van het al eerder vermelde aardrijkskundig woordenboek: “Uitwijk, heerlijkheid in het Land van Altena, provincie Noord-Brabant, tweede district, arrondissement ‘s-Hertogenbosch, kanton Heusden, gemeente Almkerk-Uitwijk, palend Noordelijk en Oostelijk aan de heerlijkheid Rijswijk, Zuidelijk aan Waardhuizen en Westelijk aan de Zanddijk. De heerlijkheid bevat het deel Uitwijk, den Polder van Uitwijk, de buitengronden langs de Alm en enige verstrooid liggende huizen. De inwoners vinden meest in de landbouw en veeteelt hun bestaan. De hervormden die er wonen behoren tot de gemeente van Uitwijk-Waardhuizen, welke in de heerlijkheid een kerk heeft. De afgescheidenen hebben hier mede een gemeente en een kerk. De Rooms-Katholieken welke men er aantreft parochieren te Woudrichem. Men heeft in deze heerlijkheid een school.“

 

 

Een aanvulling die ik u niet wil onthouden vindt men in het boek over het Land van Heusden en Altena: “Waardhuizen en Uitwijk staan bekend om hun hechte gemeenschapszin. Dit saamhorigheidsgevoel is waarschijnlijk gegroeid in een tijd van bittere armoede onder kleine boeren, die vaak gedrieën moesten samenwerken om er één paard op na te houden“.

 

 

Het heden

Van de vroegere rivier de Alm, die de dorpen Uitwijk en Waardhuizen van elkaar scheidde is niet veel meer overgebleven dan een circa vijf meter breed stroompje. Er staan nog enkele indrukwekkende boerderijen , al zijn er afgebrand of onder de slopershamer gevallen. Toch is het dorpskarakter behouden gebleven, de in het midden gelegen Hervormde Kerk bepaalt het dorpsgezicht. Naast deze kerk zijn er nog een aantal kenmerkende gebouwen uit vroeger tijden, sommige daarvan inmiddels fraai gerestaureerd.

 

 

 
 
 

Reacties   

0 #2 Tes Rogers 01-12-2016 16:52
Van my ook dan, weereens, baie dankie vir al u harde werk aan die blad, en dat soveel van ons verre familie ons wortels kan navors.
Citeer | Melden aan beheerder
0 #1 Marie 28-11-2016 16:21
Baie dankie aan die mede werkers wat al hierdie wonderlike feite vir ons beskikbaar stel. As mens nie weet waar jy vandaan kom, hoe kan jy weet waar jy heen wil gaan. Die artikels is werklik baie aangenaam en interresant aangebied.
Citeer | Melden aan beheerder

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen