Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

514805
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
120
670
2032
55451
17241
3437
514805

Your IP: 54.225.59.14
2018-09-26 02:26

Evert Heijstek, een leven vol zorgen

Bij mijn genealogische speurtochten kom ik vaak voor bijzondere verrassingen te staan. Eén van die verrassingen is het Streekarchief van de Hoekse Waard.  Al weer enige jaren geleden heb ik daar veel vermeldingen van mijn (verre) voorvader Evert Heijstek kunnen vinden. Zoveel dat ik mij een bijzonder beeld van hem kan vormen. Een vaak karakteristiek beeld van die tijd : grote gezinnen, veel armoede en veel verdriet. Aan de hand van de gevonden vermeldingen een indringend kijkje in het leven van Evert Heijstek.

 

Evert wordt geboren in Almkerk en aldaar op 5 april 1739 gedoopt als zoon van de dan ongehuwde moeder Geertruij Heijstek.

 

Evert verlaat zijn geboortegrond

Hij zal zo’n 22 jaar oud geweest zijn als hij Almkerk verlaat, de Biesbosch oversteekt en in het plaatsje Maasdam in de Hoekse Waard terecht komt. Hier leert hij zijn latere vrouw Stijntje Kuijpers kennen. Waarschijnlijk rond 1762 trouwen zij in Maasdam en  welhaast ieder jaar wordt er een kind geboren, Geertruij (circa 1763), Magdalena (circa 1764) en Adriana (circa 1765). Maar ook het verdriet dient zich aan, zo lezen we in het diaconieboek van 4 december 1765 : “voor doodkistje lengte 3¼ voet voor kind Evert Heijstek 28 stuivers betaald aan Willem Roosendaal.” In hetzelfde boek in 1766 : “voor kind van Evert Heijstek betaald 1-8-0 aan Willem Roosendaal en 1-5-0 aan grafmaker Spaans”.

 

 

Terug naar het Land van Altena

Het is aannemelijk dat Evert de kost verdient door zijn diensten aan te bieden aan boeren in de omgeving. Hiermede is hij nooit verzekerd van enig vast inkomen en vooral in de winter, als er weinig werk is, is ook de armoede het grootst. Wellicht om deze reden keert hij in 1766 met zijn gezin terug naar zijn geboortestreek en vestigt zich in Woudrichem. De reis van Maasdam naar Woudrichem moet wel worden gezien in het perspectief van die tijd: lange voettochten waarbij een aantal rivieren moeten worden overgestoken en waar de kinderen en de schamele bezittingen worden meegevoerd in een handgetrokken kar. Het gezin verblijft een kleine vier jaar in Woudrichem en in die tijd worden vier kinderen geboren,de tweeling Jan en Lijntje (1766), Lijntje (1768) en Adrianus (1769).

 

Toch weer terug naar de Hoekse Waard

Het leven in het Land van Altena brengt niet hetgeen men verwacht en in april 1770 vertrekt men weer richting Hoekse Waard. Daar wordt niet alleen dochter Stijntje in 1782 geboren, maar ook de beide voorvaders van de Rotterdamse takken, Arie (1776)  en Dirk (1778). Ongetwijfeld zijn in de tussenliggende jaren meer kinderen geboren en ook overleden. Het diaconieboek : ”24 juni 1772 betaalt aan Willem Roosendaal voor een klijn kinderen dootkissie voor kind van Evert Heijstek” en “15 april 1773 voor dootkissie van kind Evert Heijstek 1-4-0 aan Spaan.”

 

 

Bittere armoede

De terugkeer naar de Hoekse Waard is  voor Evert en zijn gezin bepaald geen succes, er breekt een periode van bittere armoede aan. Het aantal vermeldingen in de diaconieboeken van bedelingen is welhaast talloos. Voortdurend wordt het gezin onderhouden met voedsel, kleding en medische hulp.  De kosten hiervan worden verhaald op de gemeente waar de persoon in kwestie is geboren. Hiervoor wordt een zogenaamde akte van indemniteit afgegeven, een garantstelling van de gemeente waar men is geboren, meegegeven bij vertrek naar een andere gemeente. Als de persoon onverhoopt in armoede vervalt draagt de gemeente van geboorte de zorg voor onderhoud.

 

Zo maar een greep uit de vermeldingen in de diaconieboeken :

1771 Evert Heijstek, echtgenote Stijntje Kuijpers en kinderen Magdalena en Geertruij   bedeeld met 260 broden

 

1772 Voor de bedeling van Evert Heijstek moeten armen van Almkerk 9.11.4 betalen

 

1773 Vrouw van Evert Heijstek adergelaten door chirurgijn L. Heilsma, kosten 4.2.0 en voor kind van Evert Heijstek 0.8.0. voor poeiers aan de chirurgijn

 

1774 Aan de kleermaker betaald voor Evert Heijstek voor 2 linnen borsrokke, gestreepte rok met baeye rok, 2 roeye baeye rokke met 2 gestreepte rokke, 2 schotse mantels en 2 baeye borsrokke, een baeye borsrok met sersie lyfvie

 

1775 voor de kinderen van Evert Heijstek betaalde diaconie Woudrichem 10.18.12 voor 66 stuks tarwebroden

 

School voor de kinderen

De diaconie zorgt er ook voor dat de kinderen lessen kunnen volgen, heel bijzonder toch voor die tijd. In 1770 en 1771 lezen we : “betaald voor Geertruij Heijstek 29½ week schoolgeld en voor 0.6.0. boeken en voor Magdalena Heijstek betaald schoolgeld 0.8.0., ook ABC, catechismus en evangelisme”

 

 

Evert heeft werk

Merkwaardig is dat pas in later jaren vermeldingen voorkomen  over inkomsten die Evert ten deel vallen :

1778 De kerk in Maasdam betaalt Evert 10.8.0 voor het sloeten

1781 De armen diaconie betaalt Evert 1.10.0 voor oppassen Willem van der Kraan 

1784 Evert ontving 22.17.8 van ’t Gemeneland voor het maken van de buitenbermsloot in Puttershoek

1785 Ontving 3.0.0. van ’t Gemeneland voor opmaken sloot voor de zijl lang 7½ roe

 

Van het verdiende geld  moet wel direct de huur van zijn huisje worden afgedragen, op 31 december 1778 betaalt hij 5.4.0 en in april 1779 nog eens 9.0.0. Toch heeft hij geld om iets voor zich zelf te kopen, uit de nalatenschap van een diaconiearme koopt hij op 5 oktober 1782 : “enige rommelderij, waaronder voetenbankje voor 0.2.0”.

 

Als op 16 mei 1782 zijn vrouw Stijntje Kuijpers komt te overlijden, heeft Evert de zorg voor de kinderen waarvan de jongste amper een jaar oud is. Zijn oudere dochters zijn het huis nog niet uit en zullen hem tot steun zijn geweest. Op 3 juni 1789 hertrouwt Evert met de weduwe Adriana de Klerk.

 

Ook na overlijden Evert nog geldzorgen

Op 12 maart 1793 overlijdt Evert in de gemeente Puttershoek en de diaconie noteert alle kosten wederom uiterst nauwkeurig.

·    voor halen van zijn kinderen 2.4.0 betaald aan Pieter de Kok en Rijk van Vliet

·    voor doodskist betaald aan Ary van Harthals

·    voor afleggen betaald 2.0.0

·    volgens accordatie betaald 27.2.0 voor enige door hem gemaakte schulden

·    ontvangen van opzetgeld van verkoop van zijn nagelaten goederen 0.10.8

·    ontvangen 9.16.0 gevonden in sterfhuis en 74.15.8 van zijn publiek verkochte nagelaten goederen

 

Zoals blijkt is in zijn huis een klein  geldbedrag gevonden dat aan de diaconie ten goede komt. Dat geldt eveneens voor de  opbrengst van zijn nagelaten goederen. Onvermeld is en het blijft voor mij een prangende vraag :  Waarvan moet  zijn tweede vrouw en hun kind na Evert’s overlijden leven?

 

Afsluitend kan worden gezegd dat deze voorvader van de beide eerste Rotterdamse takken een zeer hard, moeilijk en kommervol bestaan heeft geleid.

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen